STAGE-ZUID-AFRIKA.NL

Inleiding in De geschiedenis van Zuid-Afrika

LANGUAGE: Dutch English

Geschiedenis van zuid-afrika

Klik op de tijdsbalk voor een beschrijving van de periode.

 

Tijdsbalk Zuid-Afrika Pre-historie

 

Inleiding in de geschiedenis van Zuid-Afrika

Nelson Mandela

Vaak kun je een nieuwe cultuur en ook de huidige problematieke van een land pas in de juiste context plaatsen wanneer je iets van het verleden van een land weet. Voor studenten die gaan studeren of een stage gaan lopen in Zuid-Afrika is het dus ook goed om wat van de geschiedenis van dit bijzondere land te weten.

Nationale iconen als Nelson Mandela, Shaka Zulu en Jan van Riebeeck zijn uit de roerige geschiedenis van Zuid-Afrika voortgekomen en worden door Zuid-Afrikanen nog vaak besproken. Het is dan ook wel zo fijn als je ook een beetje weet wie deze personen zijn en wat ze voor jouw stage- en gastland hebben betekend. Ook zul je als stagiaire in Zuid-Afrika nog regelmatig tegen de diepe littekens van de roerige geschiedenis van dit mooie land aan lopen.

 

Naast diverse musea als the Slave Lodge en the District Six Museum zijn er ook veel interessante boeken over de geschiedenis van Zuid-Afrika te vinden. Om jou alvast een beetje op weg te helpen vind je hier op stage-zuid-afrika.nl de geschiedenis van Zuid-Afrika in een notendop.

 

De geschiedenis van Zuid-Afrika is redelijk complex. Sinds de officiele oprichting door de Hollanders is Zuid-Afrika een groot sociaal experiment te noemen, waar mensen uit alle windstreken aan het proberen zijn om met elkaar samen te leven. Nog maar 18 jaar geleden sloot het land een hevige en langdurige periode van politieke Apartheid af. Zuid-Afrika liet, onder leiding van Nelson Mandela, aan de wereld zien hoe een land in een uitzonderlijk korte periode een positieve inhaalslag kan maken.

Terug naar boven^

 

Ver voor de komst van de Europeanen

San Rock ArtHet eerste volk dat het Zuid-Afrikaanse land bewoonde zijn waarschijnlijk de San (Bosjesmannen). Diverse rotstekeningen, soms 10000 jaar oud, zijn van dit volk terug gevonden. De San leefden een nomadisch bestaan als jagers en verzamelaars. De Khoikhoi waren de eerste mensen in Zuid-Afrika die nederzettingen bouwden en zich grond toeeigenden om vee te houden. Het toe-eigenen van de grond leidde regelmatig tot confrontaties met de San, die als nomaden van elk stuk grond vrij gebruik wilden maken.

Pas later arriveerden uit West Afrika de Bantoe volkeren als de Zulu, Xhosa, Swazi, Ndebele en de Tswana. Sommigen gingen in het binnenland wonen en anderen bevolkten de kustplaatsen. De Bantoe volkeren hielden vee, verbouwden gewassen en waren zeer goede ambachtslieden die ook al met metaal werkten.

Terug naar boven^

 

Europeanen in Zuid-Afrika

In het jaar 1487 zette de Portugees Bartolomeus Dias als eerste Europeaan voet aan wal in Zuid Afrika. Hij rondde de gevaarlijke en beruchte Kaappunt en noemde deze "Kaap de Goede Hoop" (Cabo Boa Esperanca). In 1503 ging de Portugees Antonio Saldanha aan wal op de plek waar nu het huidige Kaapstad is. De eerste ontmoetingen tussen de Portugezen en de lokale volkeren waren weinig succesvol te noemen. De Khoikhoi waren bang en verdedigden zich tegen de indrukwekkende schepen en de mensen met hun vreemde uiterlijk en wapens. Bloedige slachtpartijen tussen de Portugezen en de Khoikhoi deden de Portugezen besluiten om de Kaap voortaan maar te mijden. Zij hadden inmiddels toch al succesvolle bevoorradingsposten opgericht in Mozambique en het huidige Angola.

Terug naar boven^

 

Eerste Hollanders in de Kaap

Veel later, in 1647, werd er onder leiding van de Nederlandse koopman Leendert Jansz het eerste primitieve fort aan de Tafelbaai gebouwd. Leendert Jansz bouwde dit fort niet uit vrije wil maar omdat hij met zijn VOC schip de Haerlem schipbreuk leed in diezelfde baai. De aangespoelde Hollanders verbleven noodgedwongen een jaar aan de Tafelbaai. Ruilhandel met de lokale bevolking hield hen in leven en eenmaal terug in Nederland raadde Jansz de VOC aan een permanente bevoorradingspost te stichten in de Kaap.

Riebeeck In opdracht van het VOC arriveerde Jan van Riebeeck op 6 april 1652 met de schepen Drammedaris, Reijger en de Goed Hoop in de Tafelbaai. De VOC had niet de intentie om in Zuid-Afrika een nieuwe Nederlandse kolonie te stichten maar een simpel bevoorradingsstation voor voorbijgaande VOC schepen. Om de schepen van groente, fruit en brandewijn (goed tegen scheurbuik) te voorzien werden de Compagnie moestuinen gesticht (de huidige Companies Gardens midden in de stad). Ook Jan van Riebeeck stuitte op verzet van de locale bewoners van de Kaap en al snel werden er allerlei maatregelen getroffen om de locals van de Hollanders weg te houden. Dit waren misschien wel de eerste tekenen van een lange geschiedenis van rassenscheiding in Zuid-Afrika.

Terug naar boven^

 

De eerste slaven in de Kaap

De slechte verstandhouding tussen de Europeanen en de inheemse bewoners zorgde voor een tekort aan arbeidskrachten. Ook had de VOC van Riebeeck nadrukkelijk verboden om lokale slaven in te zetten, want er was geen behoefte aan nog een Hollandse kolonie met alle bijbehorende problematiek. Men besloot slaven te importeren uit het verre Oosten, waar Nederland een koloniale oorlog voerde in de Maleisische archipel. Deze nieuwe bevolkingsgroep vormde de basis van de huidige Cape Malay (moslim) gemeenschap in Kaapstad en de rest van het land. Samen met de Europeanen en de lokale bevolkingsgroepen was dit de start van de regenboognatie, zoals Zuid-Afrika ook wel genoemd wordt.

De groeiende vraag naar arbeidskrachten zorgde er ook voor dat steeds meer VOC-ers besloten om, na hun contractperiode bij de VOC, als zelfstandige boer in de Kaap te blijven werken. Deze zogenaamde vrije burgers verkochten hun producten aan hun oude werkgever. De groeiende en florerende handel zorgde ervoor dat de simpele bevoorradingspost toch nog tot een echte Hollandse kolonie uitgroeide.

Terug naar boven^

 

De Britse overname

Na een bloeiende en rijke historie werd in 1795 de VOC failliet verklaard. (een van de grootste faillissementen die Nederland gekend heeft). In die tijd was Nederland niets meer dan een satellietstaat van Frankrijk, en In datzelfde jaar kwamen de Britten naar de Kaap toe omdat ze niet wilden dat de kolonie in Franse handen zou vallen. Zij zagen wel wat in deze handelspost, ook ongeveer halverwege naar hun kolonie India. In 1797 kwamen zij succesvol aan de macht. Niet voor lang, want in 1803 heroverden de Hollanders het bestuur weer. Uiteindelijk trokken de Hollanders tijdens de Slag van Blaauwberg in 1806 aan het kortste eind: De Britten annexeerden het gebied, samen met de helft van Nederlands Guyana en Ceylon.

Terug naar boven^

 

Nederlandse boeren (Voortrekkers) trekken het binnenland in

Uit onvrede met het Britse bestuur in de Kaap Kolonie en onenigheid over compensatie voor geleverde producten besloten vele zelfstandige (vaak Nederlandse) boeren, bekend onder de naam Voortrekkers, het binnenland van Zuid-Afrika in te trekken om hun eigen republieken te stichten. Oranje Vrijstaat en Transvaal, oftewel de Zuid-Afrikaanse Republieken zijn hieruit voortgekomen. Deze verhuizing wordt de Grote Trek genoemd. Toen de Voortrekkers het gebied van Natal binnentrokken werden ze teruggedreven door de Zoeloes onder leiding van Dingaan, broer, erfgenaam en moordenaar van Shaka Zoeloe. de Boeren brachten de Zoeloes uiteindelijk toch de genadeklap toe tijdens de Slag bij Bloedrivier.

Terug naar boven^

 

De Boerenoorlogen

BoerenoorlogDe Britse overheersers van de Kaap regio waren in eerste instantie niet geinteresseerd in het verder annexeren van de boerenrepublieken in het noordoosten van het land. Maar de ontdekking van rijke diamant- (1867) en goudaders (1886) maakte ook die gebieden interessant voor de Britten. Zij waren vastbesloten om de exploitatie van het goud en het diamant naar zich toe te trekken. De Boeren wisten een Britse overheersing van Transvaal terug te draaien tijdens de Eerste Boerenoorlog (1880-1881). De Boeren droegen kaki uniformen, en waren dus goed gecamoufleerd. De Britten droegen echter helder rode uniformen, waardoor ze een makkelijk doelwit vormden voor de Boerse scherpschutters.


Tijdens de tweede Boerenoorlog (1899-1902) kwamen de Britten beter voorbereid en in grotere aantallen terug. Dit werd een hele smerige oorlog. Het was in feite een handjevol boeren tegen hele regimenten Britten, maar ondanks dat verzetten de Boeren zich hevig. Met goed voorbereide guerrillatactieken en superieure kennis van het land wisten zij de Britten zware klappen toe te dienen. De oorlog, inmiddels erg onpopulair in Europa maar gedreven door diamant- en goudkoorts, liep zo hoog op dat de Britten zelfs concentratiekampen oprichtten om de boeren onder de duim te krijgen. Ziektes en ondervoeding in deze kampen, waar vooral vrouwen en kinderen zaten om hun mannen te demoraliseren, leidden tot grote verliezen onder de boerenbevolking. Om de voedselvoorziening van de boerenguerrilla's te verstoren staken de Britten boerderijen en oogsten in brand. Door honger gedreven vielen de Boeren op hun beurt steden en dorpen aan om voedsel buit te maken. Dit deed de publieke opinie uiteindelijk tegen de Boeren keren. Na nog een jaar doorvechten accepteerden de "bittereinders" uiteindelijk dat hun Boerennatie volledig zou worden vernietigd in deze oorlog, en op 31 mei 1902 tekenden ze in Pretoria een vredesverdrag met de Britten.

Terug naar boven^

 

Unie van Zuid-Afrika

In 1910 werd Zuid-Afrika een Britse kolonie met zelfbestuur. De Unie van Zuid-Afrika verenigde de Kaapkolonie, Natal en de voormalig boerenrepublieken Transvaal en Oranje Vrijstaat met elkaar. Om iedereen tevreden te houden kwamen er drie hoofdsteden: de regering (oftewel bestuurlijke macht) in Pretoria, het parlement (oftewel wetgevende macht) in Kaapstad, en de rechtgevende macht in Bloemfontein. Zo was de nieuwe regering verspreid over de drie hoofdsteden van de oude republieken en kolonies. En dat is zo gebleven.

Het besef van de Boeren en de Engelsen dat ze samen een blanke minderheid, in een zwart land vormden, bracht beide groepen, die eerst loodrecht tegenover elkaar stonden, politiek steeds verder samen. De zwarte en gekleurde meerderheid in het land bleek steeds vaker de grote verliezer te zijn. Hoogopgeleide zwarten zoals leraren, journalisten en religieuze leiders besloten daarom een eigen partij op te richten. In 1912 starten ze de partij the South African National Congress, later African National Congress (ANC).

Terug naar boven^

 

Apartheid

ApartheidDe Nationale Partij (voor en door blanken) kwam in 1948 aan de macht onder D.F. Malan. Al snel werden veel regels voor rassenscheiding ingevoerd. Onder de naam Apartheid werden veel rechten ontnomen aan mensen van gemengd ras (kleurlingen). De weinige zwarte Afrikanen in de voormalige Kaapkolonie die stemrecht hadden verkregen, verloren dit weer. Huwelijken tussen mensen van verschillende rassen werden verboden en er kwamen speciale scholen voor zwarte leerlingen. In winkels moesten blanke klanten altijd worden geholpen voor zwarte. Zwarten moesten speciale paspoorten bij zich dragen als ze zich in blanke gebieden wilden begeven. Als ze dit niet deden konden ze gearresteerd worden.


In 1961 besloot Engeland zich officieel uit het steeds grimmiger wordende Zuid-Afrika terug te trekken. De in Nederland geboren Hendrik Verwoerd werd de nieuwe premier van de Republiek Zuid-Afrika. Onder zijn bewind nam de Apartheid steeds extremere vormen aan. Mensen werden onder dwang uit hun huizen gezet en overgeplaatst naar Townships buiten de stadscentra. Voor het ANC en een splintergroep, het Pan Africanist Congress, was dit aanleiding om over te gaan tot gewelddadige acties. Het ANC beperkte zich voornamelijk tot strategische doelen zoals elektriciteitscentrales (waarvoor de latere president Nelson Mandela gevangen werd gezet) en andere infrastructuur, terwijl de Pan-Afrikanisten overgingen tot meer willekeurige terreuracties.

Terug naar boven^

 

Soweto-rellen (16 juni 1976)

Steeds vaker kwam de zwarte bevolking in opstand tegen de beperkingen die hen opgelegd werden. Een nieuwe wet die stelde dat onderwijs alleen in het Afrikaans mocht worden gegeven, en niet in het Engels of andere inheemse talen, leidde tot studentendemonstraties in de Township Soweto, bij Johannesburg. De in de minderheid verkerende politie raakte in paniek en opende het vuur op de overwegend jonge menigte. Een beroemde foto toont het beeld van de 13-jarige Hector Pietersen, doodgeschoten door de politie, terwijl hij wordt weggedragen. Al snel gingen veel landen over tot economische sancties (boycots) tegen Zuid-Afrika, als antwoord op de Apartheid in het algemeen, en de afhandeling van de Soweto-rellen in het bijzonder.

Terug naar boven^

 

Overgang naar een meerderheidsregering

De internationale druk op de regering van Botha nam toe, en de VS en Engeland moedigden onderhandelingen met de zwarte meerderheid aan. Begin 1989 werd Botha opgevolgd door president F.W. de Klerk. In zijn openingstoespraak tot het parlement in 1990 kondigde hij de afschaffing van de discriminatiewetten aan.


Op 11 februari 1990 werd Nelson Mandela vrijgelaten, een gebeurtenis die over de gehele wereld rechtstreeks op televisie te volgen was. Op 18 november 1993 keurden 21 politieke partijen een nieuwe nationale grondwet goed. Met de hierop volgende democratische verkiezingen, van 26 tot 29 april 1994 was een meerderheidsregering een feit, met het ANC als grootste partij. Als nieuwe president werd Nelson Mandela gekozen, later opgevolgd door Thabo Mbeki. Zuid-Afrika voegde negen inheemse talen toe aan het al bestaande Engels en Afrikaans, waarmee het totaal aantal officiele talen op elf kwam.

Terug naar boven^

 

Het post-apartheidstijdperk

Al snel na de verkiezingen begon de nieuwe ANC-regering met het omvormen en ontwikkelen van de economie. De internationale boycot in de jaren 80 had de economie geen goed gedaan. Ondanks deze pogingen tot economisch herstel heeft de Zuid-Afrikaanse economie nog altijd te kampen met vele problemen. De inflatie daalt langzaam en de Rand blijft redelijk stabiel,maar de buitenlandse reserves blijven gering. De werkloosheid is al lange tijd stabiel op bijna 30% van de werkende bevolking (ter vergelijking: in Nederland is dat 3 a 4%). Ruwweg 60% van de bevolking leeft onder de armoedegrens met een inkomen van 250 Rand (ongeveer 20 euro) of minder per maand. Welvaartsspreiding blijft een probleem: de armste 50% van de totale bevolking ontvangt 11% van het totale nationale inkomen, terwijl de rijkste 7% meer dan 40% ontvangt. Aan de andere kant: de economie van Zuid-Afrika kent sinds 1996 een onafgebroken groei en blijft de grootste industriele macht op het Afrikaanse continent. Het is tevens het enige land in Afrika met kernenergie. Kernwapens zijn vlak voor het einde van de apartheid ontmanteld.

Terug naar boven^

 

De AIDS-crisis

Na de strijd tegen Apartheid heeft Zuid-Afrika een nieuw gevecht te voeren. Een gevecht tegen de enorme Aids-epidemie waarmee het land te kampen heeft. Ongeveer 13 procent van de bevolking is besmet, zo'n 5,6 miljoen van de in totaal 45 miljoen inwoners. Na slecht overheidsbeleid en zelfs politieke ontkenning, lijkt er eindelijk besef te ontstaan over de zeer serieuze aard van deze epidemie.

Terug naar boven^

 

De toekomst

Kaapstad18 jaar na de officiele afschaffing van de politieke Apartheid maakt Zuid-Afrika veel positieve ontwikkelingen door. Het land is een officiële democratie en dat kun je van niet veel Afrikaanse landen zeggen. Internationale boycots zijn afgeschaft en de Kaapse Pracht (wijn) is weer volop in de schappen van onze Albert Heijn te vinden. Het gaat economisch beter met het land dan ooit tevoren, meer mensen hebben kans op onderwijs en sociale voorzieningen. Er zijn absoluut meer kansen voor mensen met diverse huidskleuren en van politieke apartheid is geen absoluut geen sprake meer. Zuid-Afrika is op dit gebied het land met een van de meest progressieve grondwetten waarin discriminatie van huidskleur, geloofsovertuiging, afkomst of seksuele voorkeur absolute taboe is.

Toch heeft het land ook nog steeds te kampen met erfenissen uit de apartheidsperiode als: slecht opgeleide bevolking, veel mensen onder de armoedegrens en grote gebieden met zeer slechte huisvesting. De toekomst zal leren of Zuid-Afrika het schoolvoorbeeld kan blijven van een land dat in zeer korte tijd 180 graden in de positieve richting omgeslagen is!

Terug naar boven^

 

 

autohuur

© stage-zuid-afrika.nl